Klimaatschade aansprakelijkheid – Wie is verantwoordelijk?

Klimaatschade aansprakelijkheid is een onderwerp dat steeds belangrijker wordt in het recht. Door de gevolgen van klimaatverandering nemen conflicten over verantwoordelijkheid en schadeclaims toe. Denk aan overstromingen, droogte of smeltende gletsjers.

Steeds vaker stappen burgers of gemeenschappen naar de rechter. Zij proberen bedrijven aansprakelijk te stellen voor hun rol in deze schade. In deze blog leggen we uit:

• Wat klimaatschade aansprakelijkheid inhoudt
• Wat er gebeurde in de zaak van een Peruaanse boer tegen een Duits bedrijf
• Hoe de rechter oordeelde
• En wat dit betekent voor toekomstige zaken én voor jou

Wat is klimaatschade aansprakelijkheid?

Met klimaatschade aansprakelijkheid bedoelen we: een partij verantwoordelijk houden voor schade die het gevolg is van klimaatverandering. Vaak gaat het om grote vervuilers zoals energiebedrijven. Zij hebben jarenlang CO₂ uitgestoten, wat bijdraagt aan opwarming van de aarde.

Voorbeelden van klimaatschade zijn:

• Overstromingen door smeltende gletsjers
• Verzakkende grond bij droogte
• Stormschade door verergerde orkanen
• Gezondheidsproblemen bij hittegolven

In sommige gevallen proberen mensen compensatie te krijgen. Ze willen dat bedrijven meebetalen aan preventie of herstel.

In steeds meer landen – waaronder Nederland – worden dit soort claims serieus genomen. De bekende Urgenda-zaak is daarvan een goed voorbeeld.

De rechtszaak van Saúl Luciano Lliuya tegen RWE

Een bekend voorbeeld is de zaak van Saúl Luciano Lliuya, een boer uit Peru. Hij woont in het Andesgebergte, vlak onder een gletsjer. Door de opwarming van de aarde smelt deze gletsjer sneller dan vroeger.

Volgens Lliuya neemt het risico op een overstroming toe. Hij wijt dit deels aan het Duitse bedrijf RWE, dat verantwoordelijk is voor een klein deel van de wereldwijde CO₂-uitstoot. Daarom stapte hij naar de rechter.

Zijn eis:

• RWE moest een schadevergoeding van ongeveer $17.500 betalen
• Dit bedrag zou gebruikt worden om beschermingsmaatregelen te nemen in zijn dorp
• De hoogte was gebaseerd op het aandeel van RWE in de wereldwijde uitstoot: 0,47%

Wat besliste de rechter in deze klimaatzaak?

De zaak werd behandeld door het Oberlandesgericht Hamm in Duitsland. Op 28 mei 2025 wees de rechter de eis af.

Belangrijkste argumenten van het hof:

• Het risico op overstroming was reëel, maar klein (1% binnen 30 jaar)
• De verwachte schade werd als beperkt gezien
• De link tussen RWE’s uitstoot en de situatie in Peru was volgens de rechter niet sterk genoeg

Daarom vond het hof dat RWE niet aansprakelijk kon worden gesteld in dit geval

Tegen deze uitspraak is geen hoger beroep meer mogelijk. Bron: Reuters over de uitspraak

Waarom deze zaak tóch belangrijk is

Hoewel de boer zijn claim verloor, is de uitspraak juridisch relevant. De rechter erkende namelijk dat:

Grote vervuilers in principe wél aansprakelijk kunnen worden gehouden voor klimaatschade – ook als die schade in een ander land ontstaat.

Dat is nieuw. In eerdere zaken werd dit vaak nog uitgesloten. Deze uitspraak vormt dus een eerste opening voor toekomstige klimaatzaken tegen bedrijven.

Juridisch bewijs leveren bij klimaatzaken

Een klimaatschadeclaim is ingewikkeld. Je moet namelijk bewijzen dat:

• Je écht schade hebt geleden (of dat er sprake is van dreigende schade)
• Die schade voortkomt uit klimaatverandering
• De verweerder daar aantoonbaar aan heeft bijgedragen (bijvoorbeeld via uitstoot)

Zonder concreet bewijs is de kans klein dat de rechter meegaat in je verhaal. In het geval van Lliuya was het risico te klein en de link met RWE niet sterk genoeg.

Wat kun jij doen bij klimaatgerelateerde schade?

Misschien woon je in een gebied waar je schade hebt door hitte, overstroming of storm. In dat geval kun je het volgende doen:

• Documenteer de schade (foto’s, rapporten, verklaringen)
• Verzamel bewijsmateriaal (klimaatrapporten, lokale risicoanalyses)
• Vraag juridisch advies over de mogelijkheid om een bedrijf aansprakelijk te stellen

Ook in Nederland en op Curaçao krijgen we steeds vaker te maken met dit soort schade. Het is belangrijk om te weten wat je rechten zijn.

Conclusie

De zaak van Saúl Luciano Lliuya was misschien geen overwinning in de rechtszaal, maar wel een belangrijke stap voor klimaatschade aansprakelijkheid. Grote bedrijven kunnen niet langer doen alsof ze geen rol spelen in klimaatverandering.

Heb je vragen over (klimaat)schade of aansprakelijkheid? Neem contact op met AVR-Law voor een vrijblijvend gesprek. Wij denken graag met je mee.