Deze blog werd oorspronkelijk gepubliceerd op 12 juni 2024 en is op 13 juni 2025 geactualiseerd om juridische correctheid en helderheid te waarborgen.
In een eerdere versie van deze blog werd verwezen naar een zogenaamde “Landsverordening Openbare Wateren en Stranden” uit 1989. Deze blijkt niet van toepassing op Curaçao. Die verwijzing is verwijderd. De juiste juridische basis voor de publieke toegankelijkheid van stranden is artikel 5:26 van het Burgerlijk Wetboek van Curaçao. Deze correctie past binnen onze doelstelling: het juridisch correct informeren van de bevolking en bijdragen aan een heldere, feitelijke discussie.
Het onderwerp van eigendom en toegankelijkheid van de stranden op de Nederlandse Antillen, waaronder Curaçao, is al jaren een discussiepunt. Veel mensen hebben ervaren dat hun toegang tot stranden op Curaçao wordt beperkt of geweigerd. Eigenaars en uitbaters van kustgebieden claimen soms stranden als hun eigen terrein, wat leidt tot onvrede en discussies op sociale media anno 2024.
Historische Context van Publieke Toegang
Meer dan 40 jaar geleden werd ik zelf de toegang tot een strand bij een hotel geweigerd. Thuis werd me uitgelegd dat alle stranden op de Nederlandse Antillen, inclusief Curaçao, in beginsel publiek toegankelijk zijn. Ook al zijn de tijden veranderd, deze juridische uitgangspunten zijn nog steeds relevant. Hieronder volgt een overzicht van de wetgeving rondom toegang tot stranden op Curaçao, zoals deze vandaag geldt.
Openbaarheid van Stranden op Curaçao
Volgens artikel 5:26 van het Burgerlijk Wetboek van Curaçao worden de stranden, binnenwateren en eilanden vermoed eigendom van het Land te zijn, tenzij anders bewezen. Dit betekent dat toegang tot deze stranden in beginsel niet mag worden beperkt zonder formele wettelijke toestemming via een landsverordening.
Let op: Dit betekent niet dat álle stranden automatisch publiek toegankelijk zijn. Er zijn uitzonderingen, zoals stranden die vóór 2001 in particulier eigendom zijn uitgegeven. In die gevallen is de overheid niet automatisch bevoegd om toegang af te dwingen, tenzij via onteigening of aankoop.
Burgerlijk Wetboek van Curaçao: Kernartikelen
- Artikel 5:24 – Onroerende zaken zonder bekende eigenaar behoren toe aan het Land Curaçao.
- Artikel 5:25 – De bodem van de territoriale zee is eigendom van het Land Curaçao.
- Artikel 5:26 lid 1 – Stranden, binnenwateren en eilanden worden vermoed eigendom van het Land te zijn.
- Artikel 5:26 lid 2 – Beperking van de openbaarheid van deze stranden mag alleen via landsverordening (of vóór 10-10-2010: eilandsverordening).
Belangrijke nuance: Toegang kan worden beperkt als het strand alleen bereikbaar is via particulier terrein. In dat geval geldt niet automatisch een recht van overpad, tenzij daarover wettelijke of contractuele afspraken bestaan.
Voor de volledige tekst van deze artikelen, raadpleeg het Burgerlijk Wetboek van Curaçao, Boek 5.
Eigendom ≠ Toegang
Er is een belangrijk juridisch verschil tussen eigendom en toegang:
- Eigendom geeft juridisch zeggenschap over een terrein.
- Toegang betekent dat het publiek een gebruiksrecht heeft – mits de wet dit toelaat.
Een eigenaar mag het gebruik van strandstoelen, parasols of faciliteiten in rekening brengen, maar mag het betreden van het strand zélf niet zonder wettelijke toestemming verbieden als het om openbaar eigendom gaat.
Praktisch Voorbeeld: Marriott-uitspraak
In de uitspraak ECLI:NL:OGEAC:2021:180 bevestigde het Gerecht dat de openbaarheid van een strand door middel van een beheersovereenkomst tijdelijk beperkt mag worden – bijvoorbeeld ’s nachts – mits dit juridisch is onderbouwd.
Dat bevestigt: zonder formele toestemming is sluiting of blokkering niet toegestaan, maar praktische afspraken zijn soms toelaatbaar.
Wetenschappelijke onderbouwing en discussie over handhaving
In een artikel van het Antilliaans Dagblad van 5 november 2011 werd het proefschrift van Jeffrey Sybesma besproken, waarin wordt gesteld dat álle stranden in beginsel vrij toegankelijk moeten zijn. Tijdens de verdediging benadrukte prof. Jan de Boer het belang van artikel 5:26 lid 2 BW, dat stelt dat beperking van toegang alleen mag met een landsverordening.
Prof. De Boer stelde bovendien kritische vragen over de manier waarop kuststroken – zoals bij het voormalige Palapa Beach Resort – mogelijk zijn uitgegeven zonder geldige wettelijke toestemming. Volgens hem zijn zulke uitgiften mogelijk nietig, op grond van artikel 3:40 lid 2 BW.
Dit onderstreept het belang van juridisch toezicht en actieve handhaving door de overheid om te waarborgen dat publiek rechtmatig toegang heeft tot de kuststroken van Curaçao.
Lees hier het artikel:
Antilliaans Dagblad – Openbaarheid Stranden (PDF)
Opspuiten van Stranden en Vergunningen
Wanneer een bedrijf een strand wil opspuiten, gelden specifieke voorwaarden:
- Vergunning via het Ministerie van Verkeer, Vervoer en Ruimtelijke Planning (VVRP)
- Milieueffectrapportage (MER) is meestal verplicht
- Concessie kan na goedkeuring worden verleend voor beheer en commerciële exploitatie
Opspuiten leidt niet tot privé-eigendom, maar tot gebruiksrechten via concessie.
Kustwateren: Geen Privébezit
Het water voor de kust van Curaçao behoort tot het openbaar domein. Activiteiten zoals aanlegsteigers of watersportcentra vereisen vergunningen en concessies, maar het eigendom blijft bij het Land.
Veelgestelde Vragen
1. Zijn alle stranden op Curaçao openbaar?
Stranden die aan het Land toebehoren zijn in beginsel openbaar toegankelijk. Voor privéstranden geldt dat alleen als die vóór 2001 rechtsgeldig zijn verworven.
2. Mag ik gratis naar elk strand?
Nee. Je mag in beginsel niet worden geweigerd bij een openbaar strand, maar er mag wél een vergoeding worden gevraagd voor faciliteiten zoals ligbedden, toiletten of parasols. De toegang tot het strand zelf mag alleen beperkt worden als daar een wettelijke grondslag voor is.
3. Kan een strand in privébezit zijn?
Ja, maar alleen als dit vóór 2001 is verworven én aantoonbaar is. (Artikel 5:26 lid 2 is per 1 januari 2001 in werking getreden. Sindsdien geldt: alleen via een bij landsverordening verleende toestemming mag de overheid stranden verkopen, bezwaren of laten gebruiken op een manier die publieke toegang beperkt.Na die datum is privé-eigendom van stranden dus alleen mogelijk met expliciete wettelijke toestemming. Vóór 2001 verkregen eigendom blijft geldig, maar het bewijs hiervan rust bij de partij die eigendom claimt.)
4. Mag ik een strand betreden via een hotelterrein?
Niet per definitie. Als het strand enkel via privéterrein bereikbaar is, mag die toegang worden geweigerd – tenzij er sprake is van een wettelijk recht van overpad.
5. Bestaat er een landsverordening die toegang regelt?
Nee. Voor Curaçao bestaat géén “Landsverordening Openbare Wateren en Stranden”, in tegenstelling tot Aruba. De juridische basis is artikel 5:26 BW.
Conclusie: Wat zegt de wet écht?
- Stranden worden vermoed eigendom van het Land te zijn
- Beperking van toegang vereist een specifieke landsverordening
- Privé-eigendom geldt alleen als dit aantoonbaar is en vóór 2001 verkregen
- Geen enkel strand mag worden gesloten zonder wettelijke grondslag
- Toegang betekent niet automatisch “gratis gebruik van alle faciliteiten”
Heb je vragen of opmerkingen naar aanleiding van deze blog? Laat het ons weten.
Update (13 juni 2025)
Na publicatie bleek dat de genoemde “Landsverordening Openbare Wateren en Stranden” (PB 1989, no. 77) niet van toepassing is op Curaçao.
De juiste juridische basis is artikel 5:26 van Boek 5 BW.
Lees de geactualiseerde toelichting in mijn vervolgblog: Publieke Toegang tot Stranden: Vervolg & Verdieping
Nederlands 
English